Monday, May 6, 2019

Jou X


Vanoggend glip ek gou by ‘n winkeltjie hier in Wellington in vir brood en melk. “Julle is seker Woensdag toe om te gaan stem?,” vra ek so half terloops. Die vrou agter die till verduidelik dat hulle moet beurte maak om te gaan stem, want die winkel moet oop bly. “Weet jy hoe moeilik gaan dit wees om taxi’s te kry. Weet jy hoe lyk die rye in die townships waar ek moet stem?” vra die vrou.

Dis waarom sy liewer nie gaan stem nie. Buitendien maak almal nou die mooiste beloftes waarvan daar niks gaan kom nie.

Ek vra haar of sy kinders het en sy vertel trots van haar drie kinders. “Dis waarom jy moet gaan stem. Ons doen dit vir ons kinders. Ons wil hê die gety moet draai en daar moet ‘n blink toekoms wink vir ons kinders hier in Suid-Afrika,” probeer ek haar vir oulaas oortuig voordat ek uitstap.

Sy glimlag net. Ek hoop sy gaan tog maar Woensdag stem.

Alhoewel ek net ‘n huismamma is wat weinig weet of verstaan van politiek, voel ek vreemd optimisties. Ek bid saans om 21:00 saam met duisende ander Suid-Afrikaners vir die verkiesing. Ons bid vir wysheid vir elkeen wat hul kruisie gaan trek, ons bid vir eerlike leiers, ons bid vir ‘n vreedsame verkiesing. Ons bid vir die Here se wil met hierdie verkiesing.

“En wat as almal bid en optimisties is en dinge loop steeds skeef met hierdie verkiesing,” wil manlief nou die aand skepties weet.

Dan vertrou ons dat ons saadjies gesaai het in die grond en dat dit met ‘n volgende verkiesing sal vrug dra. Ons tyd is nie die Here se tyd nie.

Verkiesings is oorweldigend. Steve Hofmeyr moedig ons mooi aan op RSG om eerder te droom van ‘n mooi toekoms as om stil te staan by die verlede. Mmusi Maimane vra in die mooiste Afrikaans dat ons DA sal stem. Cyril nooi met ‘n vriendelike gesig om ANC te stem. Die tafel is gedek. Ons kan kies en keur.

Mag elkeen Woensdag gaan stem. As jy die voorreg het om ‘n eienaar van ‘n besigheid te wees – moedig jou mense aan om te stem. Maak dit vir hulle maklik om te stem. Mag Woensdag hoofstuk 1 wees van ‘n nuwe seisoen vir ons land. Mag dit die begin wees van ‘n reënboogkleurige toekoms vir ons kinders.

Ek stem, want ek glo in ons mooi land Suid-Afrika. Vir my, vir Lambrecht en vir die drie klein Coetzeetjies.

Thursday, May 2, 2019

Oupa en Daniel boer




Onlangs gaan kuier ons ‘n bietjie by oupa André en ouma Marinda op Makkiesplaas. Een oggend kondig Oupa aan dat hy gou die oggend moet water aanry na die een plaas. Ek weet dis nogal ‘n entjie se ry en ‘n heel paar hekke, maar Daniël is baie beslis: hy wil saam met Oupa gaan boer. Hy wil net dringend weet of ons padkos kan saamstuur asseblief. Ouma Marinda pak ‘n klein koelsakkie stampvol padkos. Ek loer nuuskierig deur die kos voordat ek aan Daniël oorhandig. Ek sien daar is van droë vrugte tot grondboonjiebotter-en-stroopbroodjies tot biltong en chips. Ouma het aan alles gedink. Hulle neem ook Oupa se blou waterbottel saam. Daniël dring daarop aan om sy vellies aan te trek vir die uitstappie.

Sy glimlag gaan rondom sy kop toe hy met sy vellies en koelsakkie saam met Oupa voor in die bakkie klim. Teen middagete wil ek by tannie Marinda weet hoe laat hulle min of meer sal arriveer. Sy wou nie vooraf waarsku nie, want netnou sou ek Daniël nie saamstuur nie, maar Daniël en Oupa sal eers hier teen 3-uur tuis wees, lig sy my in. (Hulle het die oggend 9-uur vertrek!) Aanvanklik voel ek jammer vir Oupa. Daniël kan geweldig moan as hy die dag so voel. Ek sou Oupa dit wou spaar.
Die tweetjies klim egter ‘n raps voor 3 met groot glimlagte uit die bakkie. Op my vraag hoe die oggend was antwoord Daniël trots – “Dit was ‘n helse boedery mamma.” Ek kan sien Daniël is totaal ooreet. Oupa sê die ou het half skerp geëet...heel pad. Ek moenie verbaas wees as sy magie effe omgekrap is nie. Die koelsak is dolleeg geëet.

Daniel het die laaste stukkie pad so met die biltong in die hand aan die slaap geraak.

Oupa André kan nie ophou lag as hy vertel van hul oggend saam nie. Daniël het ‘n trotse vonkel in die oog. Hy wil altyd so graag boer. Ek dink egter op hierdie stadium is boer vir hom rondry tussen skape terwyl jy eet!

Ek dank die Here vir twee wonderlike oupas en twee wonderlike oumas in ons kinders se lewens. Oupas en oumas wat werklik so toegewyd is in hul posisies! Hulle maak die wêreld ‘n mooi plek vir ons kindertjies.

Tuesday, April 9, 2019

'n Koppie Tee


Een maal ‘n jaar gaan my sussie-hulle se Lena vir ‘n maand lank op vakansie vir kuier by haar familie in Kuruman. Dis nou daardie tyd van die jaar. Marietjie se boodskap gisteraand laat is duidelik ‘n manier om emosioneel te ontlaai. Teen 9-uur gisteroggend het sy nog nie ontbyt oor haar lippe gehad nie. Haar jongste, George (1) was toe reeds gereed vir sy oggendslapie. Andréa (3) was gereed vir teetyd met tee en koekies en hul oudste Anmari (5) was besig om ‘n soektog te loods na grimering sodat sy haarself gereed kan kry vir haar dag. Toe is dit nog net 9-uur.

Van daar het sy ‘n poging aangewend om huis skoon te maak met drie kinders in die omtrek. Middelste het met haar vuil dogtertjievoetjies agter Marietjie aangestap – deur die huis op die nat en skoon vloere. Dit het sy eers na die tyd ontdek. Jongste wou gedurig op die koffietafel staan om deur die venster te kyk. Sy moes net keer – want bloed op ‘n Maandagoggend is die laaste ding wat mens nodig het! Maar sy is nou gerat vir die volgende maand – eindig haar boodskap. Marietjie is ons suster wat altyd ‘n plan het. Klink my daar is nou feitelik ‘n besem, bottel Handy Andy en ‘n sponsie in elke vertrek van hul huis. Waar jy vuil maak, moet jy sommer dadelik weer skoon maak ook.

Huisskoonmaak met drie is nie maklik nie. Eintlik is niks met drie kindertjies maklik nie. Ons moet Amé Donderdagmiddag vinnig na ballet gaan oppik. Dis ‘n eenvoudige, vinnige uitstappie. Amé se balletklassie is immers minder as ‘n kilometer van ons huis af. Toe raak Daniël oppad na die balletklassie honger en ontwikkel ‘n groot piepie. Adriaan spoeg die heeltyd se dummy uit en is sommer net ontevrede met die lewe. Oppad na die motor trap Amé met haar balletskoen in iemand se hond se slagyster. Sy klim  dus in die motor, na aan histerie. Teen hierdie tyd is Daniël al rasend honger van die 5 minute se gewag in die motor. Die reuk van Amé se balletskoen is toe ook vir hom die kersie op die koek. En weens die algemene histerie in die motor op daardie stadium, val Adriaan toe ook by sy boetie en sussie in.

Regtig.En dit moes ‘n 5 minute maklike uitstappie wees.

Selfs in hierdie rowwe seisoen van ons lewens staan ek soms stil om vir die Here dankie te sê vir drie gesonde kindertjies. Ek weet dis ‘n seën.
Vrydagaand sit ons almal met ons hotdogs voor Kom-Ons-Braai. Adriaan lê op sy geel olifantkussing langs my. Ons doen steeds ons hotdogs en Kom-ons-braai tradisie op ‘n Vrydagaand. Daniël lê in Lambrecht se arm op die bank. Ek, Amé en Adriaan deel ‘n bank. Vir ‘n oomblik kan ek nie help om te glimlag nie. Ons tv-kamer se banke is vol, die slaapkamers in ons huis is gevul. Die Coetzees hardloop teen vol kapasiteit. Dis presies hoe ek dit altyd gedroom het.

Gisteraand is ek lus vir ‘n koppie tee in die bed. Terwyl ek nou wag vir Adriaan om te ontwaak vir sy 11-uur voeding. Ek maak sterk Engelse tee met volroom melk en ‘n lepeltjie bruinsuiker. Dit laat my plotseling terugdink aan tee by ouma Susie in die Oos-Kaap. Baie jare gelede. Dit was altyd in die mooiste koppies bedien – met die mooiste tuisgebakte koekies daarby. My gunsteling was my ouma se voortreflike vlakoekies.Net vir ‘n oomblik mis ek die tyd toe ek ‘n kind was. Toe poef op balletskoene en honger kindertjies nog nie my probleem was nie!

Saturday, December 22, 2018

Feestyd = Rustyd


Gister namiddag gaan tel ek ons kinders by Jaco en Sarah op. Hulle het ‘n bietjie daar gespeel terwyl ek vinnig probeer inpak vir vandag se vertrek na Hermanus vir ons Coetzee Kersfees. Jaco en Sarah sit en speel kaart met glase witwyn – min wyn met baie ys. Die kinders is besig om ‘n danspartytjie te hou in opdress klere. Die prentjie lyk feestelik. Die Else het in rus ingegaan vir die feestyd.

Ek onthou die feesseisoen as kind. Soggens is alle nodige take verrig. Na ‘n middagslapie voor waaiers het die hele gesin in die klipdam gaan swem om af te koel. Ek onthou nog die slymerige bodem van die dam, die duisende waterhondjies (soort vreemde swemmende gogga) en die sout sout boorgatwater in die dam. Ons mag nooit my ma se hare nat gespat het nie.

Na die swem was dit koffie op die stoep, koffie en van my ma se tuisgebakte vrugtekoek. Dan het ons sommer lank so sit en kuier op die stoep voordat elkeen weer sy gang gegaan het. Desembermaand was GOEIE rustyd.

My kop weet my lyf moet rus, nietemin het ek weer hierdie week van daardie angsaanvalle gehad oor die toestand van ons huis. Adriaan arriveer middel Februarie, maar tog was ek nog nooit so onvoorbereid vir ‘n baba nie. Daniël se kamer voel soos ‘n nes. My versamelkind kan niks wegsmyt nie. As ek saam met hom sy kamer wil orden, loop dit uit op oorlog. Selfs die boksies en papiertjies van speelgoed wat ons koop moet bewaar word.

Ek sien die heeltyd iets wat ek eers wil skoonmaak voordat ek op die bank sal ontspan met ‘n boek. Die lysies in my dagboek is nimmereindigend.

Sondag bring Christiaan die mooiste boodskap oor rus. Wat bedoel God met rus? (God se rus lyk anders as die wêreld se rus. In die wêreld bepaal werk jou wins. In die koninkryk bepaal rus jou resultate in terme van jou vrugte.)  Gister luister ek nog ‘n handvol kort clips van Bill Johnson oor rus. Rus is nie iets wat ons net in Desember moet doen nie. Ons moet in rus bly by God se voete. Dis in rus waar ons God se stem. Ons hoor nóóit sy stem terwyl ons hardloop en jaag en lysies tiek nie. Dis nie hoe dit werk nie.

Gisteraand maak ons ‘n krismisbed voor die televisie. Ons maak pizza, die kinders help kerf en rasper. Ons eet voor Home alone 1. Die kinders geniet die aand ongelooflik baie. Ons ook. Dit voel soos die feesstyd. Ek gaan slaap sonder om die kombuis op te ruim. Ons eet sjokolade in die bed voor ons gesin in een groot bed aan die slaap raak.

Vanoggend gaan ry Lambrecht en die kinders ‘n vinnige draai. Ek speel kliphard lofprysingsmusiek en sing sommer uitbundige saam. Die Here se rus is vir almal. Dis soos Sy genade. Ons moet net dankie sê en dit geniet.

Mag jy en jou gesin hierdie feestyd regtig God se wonderlike rus proe.

Jes. 30:15
As julle julle bekeer en tot rus kom,
Sal julle gered word.
Julle krag lê in stil wees en vertroue hê.


Wednesday, November 7, 2018

Tien jaar


Vandag is dit tien jaar. Tien jaar het vinnig én stadig verbygegaan. Ek wil deur die dag glip sonder om te onthou. En ek wil deur die dag gaan en almal stop en vertel. Net vir ingeval hulle vergeet het, of dalk nooit geweet het nie.

My ma is vandag tien jaar al dood.

Ek ontdek die boekie waarin mense op die dag van haar begrafnis boodskappe geskryf het. Die trane loop sommer net. Sonder dat ek huil. Ons dogtertjiekind wil weet of mamma huil of traan. Dis asof sy die verskil ken. Mamma huil nie, mamma traan sommer net op hierdie dag tien jaar later.

My ma se “aanneemkoshuiskind” uit Namibië destyds het sy boodskap begin met (Ek weet hy sal my vergewe dat ek aanhaal) –
“Tannie Annamarie het altyd tonne liefde gehad. Ek wil amper net dit skryf want dit was genoeg vir my.”

Soms is ek so bang die herinneringe na my ma glip jaar-vir-jaar weg totdat daar niks oorbly nie. Maar hierdie enkele sin som so mooi op wie my ma was. Ek onthou van ons laaste stappies op die grondpad tussen die groen doringbome so helder. My ma het so gelag dat ons vir ‘n rukkie moes stilstaan totdat die ergste van die lagbui oor was. Ek onthou die blou aartjies op haar hande. Ek onthou die reuk van haar parfuum – wat so kenmerkend van haar was. Ek raak nou nog hartseer wanneer ek dit ruik. Ek onthou die manier waarop sy haar hande room gesmeer het terwyl sy saans in die bed sit en bid. Ek onthou haar harde nies en haar lekker lag. En natuurlik onthou ek die manier waarop sy ons altyd op die stoep ingewag het na ‘n week by die koshuis of ‘n kwartaal by die universiteit. Sy het haar hande altyd so geklap en uitgelate gelag – jippieeee.

Tien jaar later – en ek dink ek mis dit sommer net vandag weer so om die woord te sê (Want dis die een woord wat jy net vir een mens op aarde sê) ....

“Mamma.”



Monday, October 22, 2018

Die beroepsweduwee


Ek dink die belangrikste om te verstaan van ‘n beroepsweduwee, is dat haar man mal is oor wat hy doen. Dis nie net sy brood en botter nie, hy kan dit ook geniet vir voorgereg én nagereg. Dis die een ding wat, naas sy gesin, ‘n hup in sy stap sit.

My man se “ding” is druiwe. As hy nie so lief was vir druiwe en alles wat daarmee saamgaan nie, is ek seker hy kon al lankal van beroep verander. ‘n Beroep wat meer geroepe is tot om-die-pot wees!

Nietemin, daardie nuwejaarsaand in Kakamas toe ek hom die eerste keer gewaar en by myself dink: Dis sekerlik die mooiste man wat ek nog ooit gesien het, was hy juis in Kakamas vir DRUIWE. Ek’t dus geweet my man kom in ‘n pakket – manlief en sy druiwe-liefde.

Twee kindertjies later, met ‘n derde oppad, en ‘n Jack Russel en ‘n piepklein swembad wat altyd groen raak as manlief nie tuis is nie, voel ek ewe skielik so jammer vir myself. Die beroepsweduwee.

Die afgelope week is dit weer so. My naweek skop mooi af met skoon tonic met ys en suurlemoenskyfies op my buurvrou se stoep. My gemoed is optimisties toe ek Vrydagaand met manlief oor die foon praat. Die naweek gaan regtig lekker wees. Ek praat myself moed in en probeer manlief duisende kilometers verder gerusstel.

Toe steek die wind op.

Vrydagaand om 02:00 gaan ons alarm vir die eerste keer af. Dis “beams” wat aan die buitekant van elke deur en venster sit. Nou lê jy in die bed – beangs en onseker...is iemand besig om deur die ruit te klim, of is dit die boom se takke wat die alarm aktiveer? Ek stap op my tone met my pienk “Pepperspray” deur die donker huis. Die bure whatsapp dadellik om te hoor of alles reg is. Sulke tyd is mens oneindig dankbaar vir bure wat omgee. Na die vierdie keer wat die “beam” afgaan besluit ek om liefs maar wakker te bly vir so klein rukkie. Teen vier-uur voel ek geen regdenkende dief breek nou meer in nie – die oggend gaan enige oomblik breek.

Ek staan dus Saterdagoggend gedaan op. En die wind waai steeds...

Saterdagnamiddag gaan koffiekuier ons by tannie Elaine, ek voel soos ‘n nuwe mens na ‘n bietjie grootmens geselskap en lekker lag. Oppad huistoe pik ons pizza en ‘n fliek op. Ons gaan net in ons pajamas hop en voor die TV inval met ons pizza. Ek voel kinderlik opgewonde oor die vooruitsig van ‘n rustige Saterdagaand saam met die kinders.

Tuis wag nuwe drama op ons. Die vlieëvanger (daardie wat so onhebbelik stink!!!!) het afgewaai en ons Kallie-hondjie het te feestelik in die stink gejol. Toe hy ons sien is hy so bly dat hy teen ons opspring. Toe stink ons en Kallie ewe erg. En toe hardloop hy te vinnig vir my oor ons mat op die stoep. Stink, stink, stink!

Half 7 Saterdagaand bad ek eers vir Kallie, toe die kinders en toe myself. Intussen gooi ek eers ons klere en toe daarna die mat in die wasmasjien. En steeds voel dit asof die stank ons agtervolg. Ons begin fliek heelwat later. Nadat die kindertjies uiteindelik in die bed is whatsapp call ek my skoonouers in Engeland. Hulle is so gaaf om my geselskap te hou. Laatnag stuur my skoonma nog biddende handjies om my te bemoedig vir nog ‘n nag van stormwind.

Sondagoggend bel my man uit Madrid. Sy vroutjie is mismoedig en gatvol. Sy vreet hom uit oor die stoute hond, oor die groen swembad en oor die kinders ongehoorsaam is. ‘n Halfuur later sê hy so mooi – “Ek is lief vir jou Suné. Ek voel so magteloos. Ek bid regtig vir jou.”  Toe ek die foon neersit weet ek, ek is so onbillik. Ek is swanger en kwaai. My druiweman het dit nie verdien nie. Dis Sondag en hy sal dalk ook eerder op hierdie heilige dag van die week saam met sy vrou, kinders en stout hondjie by die huis wou wees. Hy sou dalk ook eerder wou kerktoe gaan en na kerk saam met ons melktert en tee wou drink. En ek weet sy gelukkige plek op ‘n Sondagaand is op sy bank voor ‘n fliek.

Ek weet ek is nie die enigste beroepsweduwee nie. Deesdae is daar baie van ons. Ek wil net my hoed vir ‘n oomblik lig vir al die beroepsweduwees daarbuite. Dis vet weet nie altyd maklik nie. Tog weet ek dis so ‘n seën om te weet jou man is sielsgelukkig in wat hy doen.

Ons het vyf slapies oor voor ons pappa beer uit Spanje sal land. En ons kan regtig nie meer wag nie!


Friday, October 5, 2018

Die waarheid


 Onlangs ry ons Raap-en-Skraap toe vir my stiefbroer se troue. Raap-en-Skraap is sowat ‘n 100 kilometer vanaf Pofadder. Dis ‘n lieflike stukkie oase langs die Oranjerivier. Noodgedwonge mis ons die Vrydagaand se potbrode en potjiekos en familie saamkuier. Volgens ons bronne was dit feestelik lekker. Stan (my swaer wat boer naby Pofadder) was aan stuur van die potjiekos. Stan is ‘n tydsame potmaker. Hy verstaan die ritme van pot maak. Hy weet dat brandewyn en coke en goeie geselskap deel uitmaak van die pot se sukses. My (vinnige) sussie jaag hom toe egter die spesifieke aand effe aan. Daar was immers baie mense wat moes eet – van oupas en oumas tot peuters.
Die troue

Om bogenoemde rede is die pot se sous toe bietjie langer as normaalweg. Dit bly ‘n uitdaging om potjiekos met ‘n lang sousie uit ‘n papierbord te eet. Stan se broer, Neal, het die potjiekos een kyk gegee en droogweg opgemerk, “Die lewe is tough, die mense moet maar deal met die sous en die papierbord.”

Oppad huistoe stop ons net vinnig in Pofadder vir ‘n Rapport en brandstof. Die meisie agter die till wil eers weet wat die Rapport is toe ek haar vra of hul nog Rapporte het. Dan skud sy haar kop. Amper asof sy wil sê – hier in ons dorp gaan jy nie ‘n Rapport kry nie. Deal maar daarmee.

Dis die September-vakansie en ek kom kuier vir ‘n week by my sussie-hulle op die plaas. Lambrecht en sy broer en die vier kindertjies gaan maak mooi herinneringe in Makkiesplaas se veldhuisie. Ek kom skep asem op Millerton. Stoksielalleen. Die waarheid is dat mammas ook uitbrand. Ek is verskriklik lief vir my man en ons kindertjies, maar iewers ontwikkel mens die hartsbegeerte om net weer alleen op die toilet te sit. Of om te stort sonder dat jou kindertjies vir jou kyk EN kommentaar lewer. Gister gaan drink ons koffie by Sarien op die buurplaas. Sy haal die mooiste, tuisgemaakte koeksisters uit vir saam met die koffie. Toe ek wil begin verduidelik waarom ek vir drie aandjies net alléén by my sussie kuier, waai sy my verduideliking met die hand weg. Ek hoef niks te verduidelik nie. Sy is ‘n ma. Sy verstaan. Sy kan self nie onthou wanneer laas sy met ‘n toe toiletdeur kon piepie nie...
Die plaaskuier

Gister wil ek klere vir Marietjie se dogtertjies uit die kas haal. Sy beduie dat ek asseblieftog net nie die kaste moet oopmaak nie. En as ek dit oopmaak moet ek maar deal met wat ek sien. Haar huis is nou vol kindertjies. Netjiese kaste is baie laag op haar prioriteitslys. Dis die seisoen waarin sy nou is. Later eet klein Andréa ‘n vyekonfytbroodjie. Haar ma moet asseblief die hopies ook op haar broodjie sit, vra sy in haar soetste stem. Die hopies is nou stukkies vye. Toe ek later haar bordjie gaan haal lê die broodjie nog net so. Net die stukkies vye is van die broodjies afgelek.

Die waarheid is – die lewe is nie die een perfekte oomblik na die ander nie. Potjiekos se sous kom nie altyd die regte dikte uit nie. Almal in die land weet toe inderdaad nie wat die Rapport is nie. Mamma-wees is werklik nie so maklik en idillies soos party mammas dit op FB en Instagram laat lyk nie. Die geheim is net dat jy leer deal daarmee. As dit beteken dat jy soms “hopies” suikersoet vye van ‘n broodjie moet aflek. Doen dit.